Tag: ekosystem jelitowy

MIKROFLORA JELITOWA DZIECKA

MIKROFLORA JELITOWA DZIECKA i jej znaczenie w profilaktyce chorób

Mikrobiota, czyli bakterie i grzyby zasiedlające przewód pokarmowy, jest niezwykle istotna dla prawidłowego przebiegu wszystkich procesów zachodzących w ludzkim organizmie. Wykazano, iż prawidłowy skład ekosystemu jelitowego wpływa prozdrowotnie na drodze szeregu mechanizmów, z których najważniejsze to:

  • konkurencja o receptory, czyli miejsca wiązania na powierzchni nabłonka jelita, i o składniki odżywcze z bakteriami chorobotwórczymi,
  • modyfikacja receptorów dla toksyn bakteryjnych na drodze enzymatycznej,
  • zwiększanie sekrecji mucyn w wyniku pobudzania ekspresji mRNA MUC2 i MUC3 (czyli istotna rola w uszczelnianiu nabłonka jelita, co przeciwdziała rozwojowi zespołu jelita przesiąkliwego),
  • stymulacja i regulacja układu immunologicznego na drodze przywracania równowagi Th1 do Th2,
  • produkcja witamin z grupy B i K [1–5].

Wybrane bakterie jelitowe, przede wszystkim z rodzaju Bifidobacterium, Bacteroidetes i Lactobacillus, hamują wzrost chorobotwórczych drobnoustrojów, najprawdopodobniej na zasadzie konkurencji międzygatunkowej. Dzięki sprawnemu wykorzystaniu dostępnych składników pokarmowych czy tlenu przez opisywane szczepy patogeny nie znajdują sprzyjających warunków do rozwoju, przez co nie są w stanie skolonizować jelita i prowadzić do rozwoju stanu zapalnego i/lub procesu chorobowego. Odpowiednia ilość bakterii prozdrowotnych w jelicie wpływa korzystnie na ciągłość błony śluzowej jelita, stymulując wytwarzanie odpowiedniej ilości ochronnego śluzu. Dzięki temu zapewniany jest proces uszczelniania bariery jelitowej (co wpływa na zmniejszenie wtórnej alergizacji). Dodatkowo prozdrowotne bakterie wpływają na wzrost wydzielania endogennych przeciwbakteryjnych peptydów (takich jak bakteriocyny zwane dawniej antybiotykami bakteryjnymi) i innych substancji hamujących namnażanie patogenów.

Dzięki tym właściwościom osiągany jest tzw. efekt antyproliferacyjny oraz poprawa odporności organizmu. W stanie eubiozy (zachowanej równowagi jakościowej i ilościowej bakterii jelitowych) wytwarza się substancje cytoprotekcyjne, do których zalicza się krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (KKT) i poliaminy, uszczelniające nabłonek jelita i działające przeciwbakteryjnie względem szeregu patogenów. Niezwykle istotną cechą bakterii jelitowych jest właściwa i pożądana stymulacja układu immunologicznego przewodu pokarmowego poprzez pobudzenie komórek immunokompetentnych do produkcji sIgA, przeciwciał przeciwbakteryjnych, nasilenie aktywności makrofagów i harmonizacji funkcji limfocytów Th1 do Th2 oraz syntezy licznych cytokin. Sprawia to, iż układ immunologiczny, zlokalizowany w większości w obrębie przewodu pokarmowego (ang. gut-associated lymphoid tissue – GALT) znajduje się w stanie odpowiedniej aktywności i gotowości do obrony, będąc gotowym do ewentualnej eliminacji mikroorganizmów chorobotwórczych z ustroju. Wybrane bakterie jelitowe regulują ponadto gospodarkę jonową w jelitach i korzystnie wpływają na metabolizm kwasów tłuszczowych, co zwiększa ilość kwasów o właściwościach przeciwzapalnych i przeciwnowotworowych. Wspomniana została więc także funkcja potencjalnie przeciwzapalna i przeciwnowotworowa, zapewniana przez odpowiedni układ mikrobioty jelita [6–7]. Uznane szczepy probiotyczne to przede wszystkim bakterie z rodzaju Lactobacillus i Bifidobacterium. Mikroorganizmy te w warunkach zachowanej homeostazy stanowić powinny znaczną część mikrof lory jelitowej zdrowego dziecka.

Zakłada się, iż przewód pokarmowy płodu jest jałowy i dopiero podczas kontaktu z drogami rodnymi matki (poród) następuje jego pierwszy kontakt z mikroorganizmami. Zaznaczyć należy jednak, iż istnieją doniesienia o pierwszej stymulacji mikrobiologicznej mającej miejsce już w trakcie życia płodowego. Zasadnicza kolonizacja jałowego dotychczas przewodu pokarmowego dziecka ma miejsce podczas porodu. Pierwotnie noworodek zasiedlany jest przez bakterie względnie beztlenowe, pochodzące z pochwy i okolic odbytu matki. Są one niezbędne dla prawidłowego kształtowania dalszej mikrof lory jelitowej. Po kilku dniach od porodu jelita zasiedlają bakterie z rodzaju Bifidobacterium i Lactobacillus. Kształtowanie się względnie stałej mikrof lory przewodu pokarmowego trwa do ok. drugiego roku życia, natomiast ok. siódmego roku życia mikrobiota przyjmuje już względnie ostateczny kształt [8]. Jest to o tyle istotna informacja, iż jest to tzw. okno czasowe, w którym można dość efektywnie modyfikować układ ekosystemu jelitowego, chociażby za pomocą probiotyków, prebiotyków oraz oczywiście diety. Pamiętać bowiem należy, iż dla właściwego ukształtowania mikrobioty kwestią kluczową są tzw. bakterie pionierskie, czyli te drobnoustroje, które jako pierwsze zasiedlą przewód pokarmowy dziecka. Wówczas odbywa się moment intensywnego zajmowania dostępnych receptorów na powierzchni nabłonka jelita oraz odpowiednia aktywacja i stymulacja odpowiedzi immunologicznej. Układ immunologiczny zlokalizowany w jelicie musi przejść swoisty „trening” w celu odpowiedniej identyfikacji i szybkiej eliminacji zagrożeń mikrobiologicznych.

Czytaj cały artykuł – plik PDF:

(2) FF 4_16_mikroflora dzieci_p.szachta

dr n. biol. Patrycja Szachta
Centrum Medyczne VitaImmun w Poznaniu

Rola probiotyków w stymulacji układu immunologicznego

Rola probiotyków w stymulacji układu immunologicznego i ochronie przed infekcjami u osób prowadzących wysiłkowy tryb życia

Sportowcy wysokiego wyczynu, a także osoby uprawiające sport amatorsko, znajdują się w grupie zwiększonego ryzyka występowania infekcji dróg oddechowych oraz przewodu pokarmowego. Schorzenia te wpływają negatywnie na kondycję psychiczną i fi­zyczną sportowca oraz osiągane w następstwie wyniki sportowe. Uważa się, że zaburzenia mikrobioty jelitowej, szczególnie często raportowane u sportowców wyczynowych, mogą być związane ze zwiększoną podatnością na infekcje. Probiotyki i prebiotyki wydają się obiecu­jącą opcją profilaktyki i leczenia nawracających infekcji oraz innych jednostek chorobowych u sportowców.

Sportowcy wysokiego wyczynu są grupą szczególnie na­rażoną na występowanie nawracających infekcji, szczegól­nie górnych dróg oddechowych czy przewodu pokarmo­wego. Konsekwencją jest często zmniejszenie liczby dni po­święconych na treningi, co najczęściej skutkuje pogorsze­niem kondycji fizycznej i formy sportowej prezentowanej na zawodach. Niejednokrotnie opisywane infekcje przy­czyniają się do konieczności zastosowania antybiotyków, co wpływa na zaburzenie równowagi mikroflory jelitowej i powoduje następcze zmniejszenie odporności. Często ra­portowanym problemem w tej grupie jest także zespół chro­nicznego zmęczenia, jednostka chorobowa o nadal nieusta­lonej etiologii.

Przeprowadzone dotychczas badania wskazują na istot­ne znaczenie ekosystemu jelitowego w prawidłowym funk­cjonowaniu układu immunologicznego. Stosowanie probiotyków oraz prebiotyków, kultur bakterii mających na celu odbudowę zaburzonej mikrobioty jelita, wydaje się celo­wym działaniem u sportowców wysokiego wyczynu. Roz­liczne analizy wykazały efektywność szczepów probiotycznych w zmniejszaniu ryzyka infekcji oraz redukcji nasilenia zespołu chronicznego zmęczenia u sportowców wyczy­nowych.

Celem niniejszej pracy jest przedstawienie roli mikrobio­ty jelitowej oraz probiotyków w utrzymaniu homeostazy or­ganizmu, ze szczególnym uwzględnieniem profilaktyki cho­rób infekcyjnych oraz zespołu chronicznego zmęczenia.

Pełna publikacja dostępna poniżej:

Rola probiotyków w stymulacji układu immunologicznego i ochronie przed infekcjami