Nużeniec (Demodex spp.)

Badanie na obecność nużeńca (Demodex spp.) wykonuje się w celu potwierdzenia zakażenia skóry mikroskopijnymi roztoczami – nużeńcem ludzkim (Demodex folliculorum lub Demodex brevis). Pasożyty te naturalnie występują w mieszkach włosowych i gruczołach łojowych człowieka, jednak ich nadmierne namnażanie może prowadzić do nużycy (demodekozy), objawiającej się m.in. łuszczeniem się i zapaleniem powiek, wtórnym zespołem suchego oka, pieczeniem, świądem, zaczerwienieniem oczu lub skóry twarzy, wypadaniem rzęs i brwi oraz nasileniem trądziku różowatego. Do zakażenia nużeńcem dochodzi bardzo łatwo poprzez kontakt z przedmiotami codziennego użytku. Pasożyt może przenosić się za pośrednictwem odzieży, ręczników, pościeli, koców, gąbek czy szczotek do mycia ciała. Źródłem zakażenia bywają również wspólne przybory i akcesoria kosmetyczne, takie jak błyszczyki, kremy, tusze do rzęs i powiek, pudry, gąbki do makijażu, szczoteczki do rzęs i brwi, cienie czy róże.

Nużeniec jest pasożytem, który może przez wiele lat pozostawać w organizmie bezobjawowo. Jednak jego nadmierne namnażanie prowadzi do przewlekłych stanów zapalnych skóry i brzegów powiek, które często są mylnie rozpoznawane jako alergia, łojotokowe zapalenie skóry lub trądzik różowaty.
Właśnie dlatego badanie mikroskopowe w kierunku nużeńca stanowi kluczowy element diagnostyki różnicowej u osób z przewlekłymi zmianami skórnymi i ocznymi o niejasnej etiologii.

Badanie polega na pobraniu materiału z miejsc zmienionych chorobowo, najczęściej z rzęs, brwi, skóry twarzy (okolice nosa, policzków, czoła, brody). Wynik uznaje się za istotny klinicznie, gdy pasożyty występują w większej liczbie, ponieważ sama obecność nużeńca nie zawsze oznacza chorobę – wiele osób jest jego nosicielami bez żadnych dolegliwości. Objawy pojawiają się zwykle wtedy, gdy dochodzi do jego nadmiernego rozmnażania. Sprzyjają temu m.in.:

• Osłabienie odporności (np. infekcje, choroby przewlekłe, leczenie onkologiczne),
• Stres i niedobór snu, które osłabiają naturalną barierę ochronną skóry,
• Cukrzyca i choroby tarczycy, zmieniające warunki na skórze i obniżające odporność miejscową,
• Długotrwałe stosowanie sterydów lub antybiotyków, które zaburzają równowagę mikrobioty skóry,
• Niewłaściwa higiena skóry i powiek, szczególnie przy stosowaniu ciężkich kosmetyków i makijażu (np. tłuste kremy, tusze do rzęs).