Tag: mikrobiota jelitowa

Opinia dot. wpływu żywności i żywienia na mikrobiotę człowieka

Opinia dot. wpływu żywności i żywienia na mikrobiotę człowieka wypracowana przez Komitet Nauk o Żywności i Żywieniu oraz Komitet Nauki o Żywieniu Człowieka podczas IX Konferencji z cyklu „Żywność, żywienie a zdrowie”, Warszawa, 23.11.2017 r.

Na konferencji przedstawiono aktualny stan wiedzy dotyczącej związku pomiędzy żywnością, żywieniem a mikrobiotą człowieka. Tematyka wystąpień była związana z rolą diety w kształtowaniu właściwego składu mikroflory jelitowej, wpływem na zdrowie ludzi oraz znaczeniem probiotyków i żywności probiotycznej w zapobieganiu chorobom.

Mikroflora (mikrobiota) jelitowa stanowi najliczniejszy (10 komórek), złożony ekosystem drobnoustrojów
zasiedlających organizm człowieka i pełni ważne funkcje metaboliczne, troficzne i immunologiczne. Istnieją dowody, że 1000 pierwszych dni życia dziecka ma kluczowe znaczenie dla kształtowania mikrobiomu (zespołu genów mikrobioty) człowieka, w tym m.in. sposób narodzin dziecka, rodzaj pokarmu i sposób żywienia, stosowanie leków przez matkę i dziecko, przestrzeganie higieny, które odpowiadają za tzw. programowanie mikrobiotyczne. Przytoczono stanowisko Word Allergy Organization dotyczące probiotyków i prebiotyków w prewencji chorób alergicznych oraz wyniki badań, które dokumentują wpływ zachodniego trybu życia na zmniejszenie różnorodności mikroflory jelitowej i rozwój dysbiozy (tj. zaburzenia homeostazy mikroflory jelitowej), które w konsekwencji zwiększają ryzyko zachorowań na alergię, choroby zapalne jelit, cukrzycę, nadwagę i otyłość, a nawet chorobę Alzhaimera. Wśród czynników niekorzystnie wpływających na skład mikroflory jelitowej organizmu człowieka wymieniono niewłaściwą dietę zawierającą żywność wysoko przetworzoną, nadmierne spożycie soli kuchennej, niedostateczne spożycie warzyw i owoców, i wynikającą z tego małą podaż folianów, a także rygorystyczne stosowanie diet wykluczających w przypadkach nie potwierdzonych diagnozą lekarską, nadużywanie antybiotyków, stosowanie preparatów żelaza i leków steroidowych, przewlekły stres, cesarskie cięcia „na życzenie” oraz przesadną higienizację. Mikrobiota jelitowa bierze udział w modulowaniu biodostępności i bioprzyswajalności przeciwutleniaczy obecnych w żywności, zwłaszcza związków polifenolowych. Z uwagi na unikatowość profilu mikrobioty każdego człowieka, metabolity, które powstają z polifenoli, mogą mieć bardzo zróżnicowaną aktywność i ostatecznie odmienny wpływ w zależności od gospodarza, korzystny lub niekorzystny dla zdrowia. Z drugiej strony, związki polifenolowe występujące w żywności mogą wpływać na wzrost i różnicowanie składu gatunkowego mikrobioty jelitowej.

Oznacza to, że przez właściwy dobór składników diety, w tym przeciwutleniaczy, można modulować skład mikrobioty, zaś zmieniając skład mikrobioty pośrednio oddziaływać na metabolizm przeciwutleniaczy, a zatem przez układ wzajemnych zależności wpływać na zdrowie gospodarza. Omówiono wpływ probiotyków i żywności probiotycznej na zmiany składu mikrobiomu człowieka. Podkreślono konieczność dokumentowania ich korzystnego wpływu na organizm człowieka w randomizowanych badaniach klinicznych z kontrolą placebo w populacji docelowej, aby uwzględnić ich kompatybilność z powszechnie spożywanym typem diety i genotypem. Mikroorganizmy probiotyczne (probiotyki) są najczęściej bakteriami naturalnej mikrobioty człowieka wywołującymi korzystny i wielokierunkowy wpływ na funkcjonowanie organizmu. Najlepiej udokumentowane wydaje się zastosowanie probiotyków w profilaktyce i wspomaganiu leczenia biegunek, zwłaszcza o ostrym przebiegu i infekcyjnej etiologii oraz związanych z antybiotykoterapią. Wskazano na niedostateczne uregulowanie rynku probiotyków w Polsce, co ułatwia wprowadzanie do obrotu preparatów o niewłaściwej jakości, np. zawierających mikroorganizmy bez wystarczająco potwierdzonych właściwości prozdrowotnych, niedostatecznie zidentyfikowane, w niewłaściwych ilościach. W konkluzji stwierdzono, że urozmaicona, zbilansowana dieta dostosowana do wieku i zapotrzebowania organizmu, zawierająca żywność o małym stopniu przetworzenia, obfitująca w warzywa i owoce oraz unikanie nadmiaru soli i żywności wysokoprzetworzonej, a także rozsądne stosowanie antybiotykoterapii lub innych leków i suplementów diety, korzystnie wpływają na skład mikroflory (mikrobioty) jelitowej i w konsekwencji mogą zmniejszać ryzyko niektórych chorób, a zatem mogą być rekomendowane ludziom w każdym wieku, od narodzin do późnej starości.

Skuteczność profilaktyki i wspomagania terapii chorób za pomocą probiotyków wymaga zapewnienia podaży wysokiej jakości probiotyków i żywności probiotycznej o udowodnionym korzystnym wpływie na organizm człowieka. Wymaga to ustalenia odrębnych norm gwarantujących odpowiednią jakość mikrobiologiczną, funkcjonalną i przechowalniczą produktów tej kategorii. Zgromadzone dowody na korzystne 14 odziaływanie zrównoważonej mikrobioty układu pokarmowego na zmniejszanie ryzyka wielu chorób są wystarczające, aby spożycie mikroorganizmów probiotycznych rekomendować jako ważny element profilaktyki i wspomagania leczenia tych chorób.

Publikacja do pobrania w pliku PDF:

Opinia dot. wpływu żywności i żywienia na mikrobiota człowieka.

NAJNOWSZE DONIESIENIA DIETETYCZNE

Czy smog wpływa negatywnie na nasz mikrobiom jelitowy?

Smog obecnie stanowi problem w wielu krajach na świecie i wciąż brakuje skutecznych metod pozwalających na jego eliminację. Okazuje się, iż ultradrobny pył (ultrafine particles) znajdujący się w smogu może negatywnie wpływać na skład mikrobiomu jelitowego (m.in. na drodze promowania miejscowego stanu zapalnego w nabłonku jelitowym) oraz zwiększać ryzyko rozwoju zmian miażdżycowych stanowiących konsekwencję dysbiozy jelitowej. Badania przeprowadzone zostały dotychczas jedynie na modelu zwierzęcym (myszy pozbawione genu dla receptora LDL, karmionych dietą wysokotłuszczową), dlatego wpływ smogu na mikroflorę jelitową człowieka podlegać musi dalszym badaniom. Jak twierdzą badacze, ich odkrycie wskazuje na istnienie osi jelitowo-naczyniowej.

Badanie: Li R., Yang J., Saffari A. et al. Ambient Ultrafine Particle Ingestion Alters Gut Microbiota in Association with
Increased Atherogenic Lipid Metabolites. Sci Rep. 2017 Feb 17; 7: 42906.


Czy suplementacja kwasów omega-3 może wspierać mikrobiotę jelitową?

Korzystny wpływ zwiększonej podaży kwasów omega-3 wraz z dietą obserwuje się w przypadku występowania jednostek chorobowych, takich jak nadciśnienie, miażdżyca, depresja czy insulinooporność/cukrzyca. Celem opublikowanego we wrześniu 2017 r. badania była natomiast ocena wpływu stężenia kwasów omega-3 w surowicy krwi na skład mikrobiomu jelitowego. Wyniki badania wskazują na bezpośredni związek pomiędzy spożyciem kwasów omega-3 a składem flory bakteryjnej przewodu pokarmowego człowieka, niezależnym od spożycia błonnika pokarmowego, który obecnie wymienia się jako jeden z najistotniejszych elementów żywieniowych wpływających na poprawę kompozycji mikrobiomu jelitowego. Uzyskane dane sugerują potencjalne zastosowanie suplementacji kwasów omega-3 jako elementu wspomagającego eliminację dysbiozy jelitowej.

Badanie: Cristina M., Jonas Z., Tess P. et al. Omega-3 fatty acids correlate with gut microbiome diversity and production of N-carbamylglutamate in middle aged and elderly women. Scientific Reports volume 7, Article number: 11079, 2017.


Czy przyjmowanie wysokich dawek witamin z grupy B może zwiększać ryzyko rozwoju raka płuc?

Z uwagi na coraz większą dostępność suplementów diety wiele osób przyjmuje je bez konkretnych zaleceń lekarskich czy dietetycznych, co niejednokrotnie prowadzi do przyjmowania dawek znacznie przekraczających obowiązujące normy. Opublikowane w październiku 2017 r. badanie obserwacyjne, obejmujące 77 111 osób, miało na celu ocenę korelacji pomiędzy spożyciem witamin z grupy B a rozwojem nowotworów płuc w przyszłości. Badacze wykazali, iż przyjmowanie wysokich dawek witamin z grupy B (ponad 20 mg witaminy B6 lub 55 μg witaminy B12 dziennie w ciągu 10 lat) może zwiększać ryzyko rozwoju tej jednostki chorobowej w grupie mężczyzn. Aby dokładniej wyjaśnić konkretne mechanizmy tego zjawiska, niezbędne są dalsze badania, natomiast wyniki tej obserwacji wskazują, iż przyjmowanie suplementów diety zawierających w swoim składzie witaminy z grupy B powinno podlegać większej kontroli, szczególnie w grupie mężczyzn.

Badanie: Theodore M. Brasky, Emily White, Chi-Ling Chen. Long- -Term, Supplemental, One-Carbon Metabolism–Related Vitamin B Use in Relation to Lung Cancer Risk in the Vitamins and Lifestyle (VITAL) Cohort. Journal of Clinical Oncology, 2017.


Łukasz Sieńczewski
dietetyk, specjalista w dziedzinie diet eliminacyjno-rotacyjnych i sportowych, ekspert w dziedzinie celowanej probiotykoterapi i suplementacji. Centrum Medyczne VitaImmun w Poznaniu

OD JELITA DO DEPRESJI

Jak mikroflora jelitowa wpływa na nastrój

Mikroflora jelitowa odgrywa niesamowicie istotną rolę w funkcjonowaniu ludzkiego organizmu. Już w starożytności wiedziano, że zasiedlenie jelit „dobrymi mikrobami” sprzyja nie tylko prawidłowemu funkcjonowaniu przewodu pokarmowego, ale również długowieczności. Fermentowane produkty mleczne, w istotny sposób wzbogacające mikroflorę jelitową, spożywali już starożytni Grecy i Egipcjanie.

Pierwsze udokumentowane doniesienia o prozdrowotnych właściwościach bakterii (a konkretniej szczepów zawartych w fermentowanym mleku) przekazywał już Pliniusz Starszy w 76 r. n.e., rekomendując je jako idealne panaceum na dolegliwości żołądkowo-jelitowe i pokarm przyspieszający rekonwalescencję. Za ojca idei probiozy, czyli uzupełniania zaburzonej mikroflory jelitowej za pomocą wyselekcjonowanych bakterii, uznaje się Ilję Iljicza Miecznikowa, rosyjskiego immunologa. Przez lata obserwacji bułgarskich chłopców zauważył on, iż spożywanie przez te nacje znacznych ilości kumysu (mleczny napój fermentowany) prowadzi do zachowania zdrowia i przedłużenia życia (Libudzisz, 2002; Nowak, 2010). Idea probiozy Odkrycie antybiotyków doprowadziło do spadku zainteresowania znaczeniem mikroflory jelitowej i probiotykami na kilkadziesiąt lat. Tym niemniej wiek XXI przyniósł ponowne odkrycie znaczenia probiotykoterapii. Wzrost oporności bakterii na probiotyki, systematyczny wzrost częstości występowania alergii, chorób autoimmunologicznych, zaburzeń neurorozwojowych oraz szeregu innych chorób cywilizacyjnych wymusiły na środowisku medycznym konieczność poszukiwania nowych skutecznych metod zapobiegania i leczenia. W ten sposób idea probiozy narodziła się ponownie. Szczepy probiotyczne są już niemal powszechnie wykorzystywane w profilaktyce i skracaniu czasu trwania biegunek wirusowych i bakteryjnych, w profilaktyce i łagodzeniu alergii, eradykacji Helicobacter pylori, wspomagająco w osiąganiu remisji nieswoistych chorób zapalnych jelit i wielu innych jednostkach chorobowych. Stosunkowym novum są jednak badania nad możliwością wykorzystywania szczepów probiotycznych w depresji i zaburzeniach nastroju.

Z uwagi na istotne powiązanie pomiędzy jelitem, składem ekosystemu jelitowego i funkcjonowaniem ośrodkowego układu nerwowego badania nad probiotykoterapią w leczeniu depresji wydają się bardzo celowe. Rola mikrobioty Mikroorganizmy jelitowe pełnią bowiem szereg istotnych funkcji w zachowaniu zdrowia. Największa ich liczebność bytuje w jelicie grubym. Łączna masa drobnoustrojów jelitowych wynosi ok. 1,5–2 kg, a liczba komórek bakteryjnych przekracza liczbę komórek ludzkiego organizmu nawet 10-krotnie. Taka mnogość wynika z odgrywanych przez mikrobiotę ról. Wymienić tu należy chociażby aktywację i regulację działania układu immunologicznego przewodu pokarmowego (GALT – ang. gut-associated lymphoid tissue) oraz wpływ na wytwarzanie cytokin, a w konsekwencji regulację nasilenia stanu zapalnego. Bakterie jelitowe hamują także namnażanie drobnoustrojów chorobotwórczych, biorą udział w syntezie szeregu witamin (w tym z grupy B i K) oraz wytwarzają szereg metabolitów sprzyjających uszczelnianiu bariery jelitowej (przede wszystkim poliaminy i kwas masłowy) i regulują ekspresję białek strukturalnych budujących ścisłe połączenia (ang. tight junction) pomiędzy komórkami jelita cienkiego. Przytoczyć należy także, iż do funkcji metabolicznych mikrobioty jelitowej należy przekształcanie steroidów i kwasów tłuszczowych oraz udział w absorpcji jonów. Systematycznie badane są zdolności bakterii jelitowych do przekształcania i neutralizacji związków potencjalnie karcynogennych (Cryan i wsp., 2012).

Bakterie jelitowe a depresja Coraz więcej wiadomo także o zdolności bakterii jelitowych do oddziaływania na funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego. Jelita i mózg są bezpośrednio połączone nerwem błędnym, wchodzącym w skład tzw. osi jelitowo-mózgowej. Mikroorganizmy jelitowe są niezwykle istotnym elementem owej osi, wywierają bowiem wpływ na mechanizmy neuronalne, endokrynne i immunologiczne. Wykorzystanie określonych bakterii u pacjentów z depresją po raz pierwszy przeprowadzano już na początku XX w., gdy dr George Porter Phillips opublikował pozytywne rezultaty zastosowania szczepów probiotycznych w grupie chorych na „melancholię” (Phillips, 1910). W 1923 r. pojawiły się z kolei doniesienia, iż stosowanie szczepu Lactobacillus acidophillus poprawia stan chorych na psychozy (Julianelle, 1923). Wnioski te potwierdzają także współcześnie prowadzone badania. W 2004 r. wykazano, iż w zależności od składu ekosystemu jelitowego zwierzęta laboratoryjne różnie reagują na warunki stresowe (Sudo, 2004; Sudo N., 2006). Okazało się, iż myszy wychowane w warunkach sterylnych (tzw. germ-free) reagują na stres istotnym podwyższeniem kortykosteronu i kortykotropiny. Podobne reakcje nie zachodziły u myszy skolonizowanych. Jeszcze ciekawsze są wnioski płynące z dalszego etapu badania. Skolonizowanie zwierząt jałowych bakteriami fekalnymi pochodzącymi od zwierząt skolonizowanych doprowadziło do częściowego rewersu wydzielania tych związków pod wpływem stresu. Co więcej, podaż zwierzętom probiotycznego szczepu Bifidobacterium infantis całkowicie zahamowała wydzielanie kortykosteronu i kortykotropiny pod wpływem stresu. Ważny był jednak odpowiedni czas kolonizacji – korzystny efekt osiągano jedynie u zwierząt, które zostały skolonizowane przed ukończeniem szóstego tygodnia życia. Wskazuje to na istotne implikacje pomiędzy składem mikrobioty a reakcją na sytuacje stresowe. Istotną obserwacją były także niższe poziomy noradrenaliny i czynnika BDNF (neurotropowy czynnik pochodzenia mózgowego) w strukturach mózgu myszy jałowych, w porównaniu do zwierząt skolonizowanych (Sudo, 2006).

Czytaj cały artykuł – plik PDF:

(5) Food Forum 1_16_od jelita do depresji_p.szachta

dr n. biol. Patrycja Szachta
Centrum Medyczne VitaImmun w Poznaniu

Psychobiotyki – nowe możliwości terapii zaburzeń afektywnych?

W ostatnich latach obserwujemy lawinowy wzrost zainteresowania powiązaniami pomiędzy stanem mikrobioty jelitowej a zdrowiem psychicznym człowieka. Wyniki wielu badań wskazują na rolę mikrobioty w modulowaniu rozwoju mózgu, wpływ na jego funkcje na drodze złożonych mechanizmów neuronalnych, endokrynnych i immunologicznych, związanych z prawidłowym działaniem osi mózgowo-jelitowej. Odkrycia te dają asumpt do poszukiwań nowych metod terapii zaburzeń psychicznych poprzez modyfikację składu mikrobioty przy użyciu nowej grupy terapeutycznej – psychobiotyków, tj. ściśle zdefiniowanych bakterii probiotycznych, które spożywane w odpowiednich dawkach wykazują wpływ na funkcjonowanie osi jelitowo-mózgowej, a przez ten mechanizm na stan pacjentów z zaburzeniami psychicznymi.

Celem artykułu było przedstawienie aktualnego stanu wiedzy na temat możliwości zastosowania psychobiotyków w terapii zaburzeń afektywnych. Pracę podzielono na podrozdziały w celu przedstawienia analizowanej problematyki w sposób jak najbardziej klarowny i wyczerpujący:

I. Mikrobiota jelitowa: definicje, skład, funkcje;
II. Od probiotyków do psychobiotyków – ujęcie historyczne;
III. Mechanizmy działania psychobiotyków w badaniach przedklinicznych;
IV. Badania przedkliniczne w modelach zwierzęcych dotyczące wpływu mikrobioty na zachowanie;
V. Badania kliniczne w grupie zdrowych ochotników dotyczące wpływu psychobiotyków na stan psychiczny;
VI. Możliwości terapii psychobiotycznej w zaburzeniach afektywnych i perspektywy na przyszłość. Wstępne wyniki badań budzą nadzieję, iż stosowanie psychobiotyków powiększy armamentarium psychiatry o terapeutyki zwiększające skuteczność dotychczasowego leczenia zaburzeń afektywnych.

PDF – psychobiotics 2015

MIKROBIOTA DZIECKA, czyli probiotyki od pierwszych dni życia

Z TEGO ARTYKUŁU DOWIESZ SIĘ: Jakie czynniki mają wpływ na kształtowanie mikroflory jelitowej dzieci. Jak stosowanie …

PROBIOTYKI GINEKOLOGICZNE – praktyczny przewodnik

Z TEGO ARTYKUŁU DOWIESZ SIĘ: Jakie czynniki należą do głównych przyczyn nawracających infekcji układu moczowo-płciowego. …

Czy dieta ketogenna może wspomagać leczenie niektórych nowotworów?

W ostatnich latach naukowcy testują nową klasę leków przeciwnowotworowych, które celują w szlak sygnalizacji komórkowej …

Czy probiotyki mogą wpłynąć na wzrost gęstości mineralnej kości?

Powszechnie znany jest korzystny wpływ suplementacji probiotycznej na mikrobiotę przewodu pokarmowego człowieka. Opublikowane …

Diagnostyka czerniaka na podstawie badania krwi?

Czerniak najczęściej rozwija się w warstwie zewnętrznej skóry, która zawiera duże ilości komórek barwnikowych, czyli …

Czy dodatek do diety kakao/ciemnej czekolady może wspomóc redukcję nadmiernej masy ciała?

Opublikowany w 2018 r. przegląd systematyczny oraz metaanaliza wskazują, iż dodanie do diety 30 g kakao/gorzkiej czekolady …

Opinia dot. wpływu żywności i żywienia na mikrobiotę człowieka

Opinia dot. wpływu żywności i żywienia na mikrobiotę człowieka wypracowana przez Komitet Nauk o Żywności i Żywieniu …

Resweratrol jako element terapii cukrzycy typu 2?

Przewlekły stan zapalny o niskim stopniu nasilenia jest jednym z charakterystycznych elementów współwystępujących wraz …

Magnez niezbędnym pierwiastkiem dla prawidłowego wykorzystania witaminy D?

Powszechnie wiadomo, iż utrzymanie prawidłowego stężenia 25(OH)D3 w surowicy krwi jest jednym z podstawowych elementów …

Hiperglikemia a funkcjonowanie bariery jelita cienkiego

Prawidłowo funkcjonująca bariera jelitowa stanowi element chroniący organizm przed elementami potencjalnie szkodliwymi …

Czy zakażenie wirusem Epsteina-Barr może wpływać na rozwój określonych jednostek autoimmunizacyjnych?

Wirus Epsteina-Barr (EBV) jest jednym z najpowszechniej występujących wirusów wśród ludzi (dotyczyć może nawet do …

NIESWOISTE CHOROBY ZAPALNE JELIT

NIESWOISTE CHOROBY ZAPALNE JELIT – czy probiotyki mają znaczenie? Z TEGO ARTYKUŁU DOWIESZ SIĘ: Jaki jest mechanizm rozwoju …