Publikacje

SIBO – zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego – część 1

Co to jest SIBO?

Zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO) powodowany jest przez nadmierną kolonizacją jelita cienkiego bakteriami typowych dla okrężnicy.

W prawidłowych warunkach, w jelicie cienkim, w porównaniu z jelitem grubym, występuje niewielka ilość bakterii (<103 CFU/ml vs >1012/ml). Wynika to z faktu, iż w odróżnieniu od okrężnicy, jelito cienkie jest miejscem nieprzyjaznym dla rozwoju bakterii. Jest to wynikiem motoryki na czczo i po posiłu, obecnośc kwasu żołądkowego i soku trzustkowego, barier strukturalnych takich jak zastawka krętniczo-kątnicza, pracy układu immunologicznego czy bytujących tam bakterii komensalnych.

Oprócz wymienionych powyżej bakterii, przerost wybranych archeonów jelitowych również powoduje objawy IBS. Na przykład Metanobrevibacter smithii wytwarza duże ilości metanu, wpływając na motorykę jelit i opóźniając pasaż jelitowy. Z uwagi na swój wpływ na przewód pokarmowy, jego przerost wiąże się z zaparciową postacią zespołu jelita drażliwego (IBS-C).

Czynniki ryzyka rozwoju SIBO: 

SIBO rozwija się, gdy normalne mechanizmy homeostatyczne kontrolujące populacje bakterii jelitowych są zaburzone.

Czynniki ryzyka:

– zaburzenia czynnościowe i motoryczne np. IBS, neuropatia cukrzycowa
– nieprawidłowości anatomiczne np. zwężenie jelita, zrosty pooperacyjne, operacja bariatryczna, nieswoiste choroby zapalne jelit
– choroby metaboliczne i układowe np. celiakia, cukrzyca, marskość wątroby, przewlekłe zapalenie trzustki, choroby nerek
– leki np. IPP
– niedobory odporności np. niedobór IgA
– inne np. uchyłki jelita cienkiego, podeszły wiek
– nieprawidłowości w funkcjonowaniu wędrującego kompleksu mioelektrycznego (MMC)

Zaburzenia tych mechanizmów mogą prowadzić do rozwoju SIBO, a ich identyfikacja stanowi podstawę dla podjęcia skutecznej terapii.
Ustalenie choroby podstawowej, stanowi także element redukcji ryzyka jego nawrotu w przyszłości.Obecnie szacuje się, że zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego jak i choroby trzustki stanowią około 90% przyczyn SIBO.
Należy jednakże pamiętać, że u części osób za rozwój choroby może być współwystępowanie kilku problemów jednocześnie np. zaburzenie motoryki przewodu pokarmowego wraz ze zmniejszoną sekrecją kwasu solnego wynikające z podeszłego wieku.

Następstwa SIBO: 

 – dekoniugacja soli kwasów żółciowych, co prowadzi do pojawienia się biegunek tłuszczowych

– upośledzone wchłanianie aminokwasów, będące wynikiem jelitowego rozkładu białka przez bakterie

– upośledzone wchłanianie witaminy B12

– zaburzenia trawienia dwucukrów, będące wynikiem uszkodzenia kosmków jelitowych

– nadmierne gromadzenie się gazów i wzdęcie

– zwiekszona przepuszczalnośc bariery jelitowej

– zwiększone wchłanianie antygenów bakteryjnych ze światła jelita

– zmiana aktywności jelitowego układu nerwowego (ENS)

Wyniki wybranych badań laboratoryjnych można wykorzystać jako element potwierdzenia podejrzenia SIBO (w momencie, gdy pozostałe metody diagnostyczne nie były jednoznaczne).Niedobór witaminy B12 wynika z powodu ograniczonego/ konkurencyjnego wchłaniania. Należy zaznaczyć, że mimo faktu, iż część bakterii produkuje witaminę B12, większość z nich jest jej konsumentami. Często występujący podwyższony poziom kwasu foliowego, który jest produktem ubocznym metabolizmu bakteryjnego. W wyniku złego wchłaniania tłuszczów, dochodzi do niedoboru witamin w nich rozpuszczalnych (A,D,E,K) oraz szeregu konsekwencji z niego wynikających.

Leczenie:

Zalecenia dotyczące leczenia SIBO nie są ostatecznie jasne. Obecne niejednoznaczności są wynikowego braku jednoznacznego konsensusu dotyczącego samej diagnostyki jak i i schematów leczenia.

Obejmują one zazwyczaj 3 elementy:

1) Usunięcie czynników przyczynowych np. korekta nieprawidłowości anatomicznych.

2) Antybiotykoterapia.

3) Wspomaganie żywieniowe obejmujące suplementację dodatkową oraz odpowiednią dietę.

Podstawą leczenia są antybiotyki, które zmniejszają lub eliminują przerost bakteryjny, prowadząc do następczego zmniejszenia się stanu zapalnego, a w konsekwencji także poprawę trawienia i wchłaniania.
Obecnie istnieje wiele schematów leczenia, różniących się między sobą substancją czynną, ich dawkowaniem oraz ewentualnym połączeniami kilku z nich. Każdorazowo, leczenie farmakologiczne powinno być ustalane z lekarzem prowadzącym.
Istnieje szereg substancji dodatkowych, które mogą być stosowane jako elementy wspomagające podstawowe leczenie. Zaliczyć do nich można m.in. substancje pochodzenia naturalnego o działaniu bakteriobójczym, określony charakter żywienia oraz prokinetyki wpływające na perystaltykę jelitową.

 

Elementy te zostaną szczegółowo omówione w drugiej części opracowania.
Autorem artykułu jest mgr Łukasz Sieńczewski.