Kategoria: Publikacje

NIESWOISTE CHOROBY ZAPALNE JELIT

NIESWOISTE CHOROBY ZAPALNE JELIT – czy probiotyki mają znaczenie?

Z TEGO ARTYKUŁU DOWIESZ SIĘ:

  • Jaki jest mechanizm rozwoju nieswoistych chorób zapalnych jelit.
  • Jak istotny jest udział bakterii jelitowych w patogenezie choroby.
  • Jakie probiotyki są najskuteczniejsze w łagodzeniu stanu zapalnego u pacjentów z nieswoistą chorobą zapalną jelita.

Patogeneza nieswoistych chorób zapalnych jelit Nieswoista choroba zapalna jelit IBD (inflammatory bowel disease) to choroba o charakterze autoimmunizacyjnym. Do najczęstszych jej manifestacji należą choroba Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego (colitis ulcerosa). Mechanizm rozwoju opisywanej choroby jest wieloczynnikowy. Szacuje się, iż – podobnie jak w przypadku innych chorób o charakterze autoimmunologicznym – głównymi czynnikami predysponującymi do rozwoju stanu zapalnego są uwarunkowania genetyczne oraz zadziałanie czynników środowiskowych sprzyjających aktywacji procesu chorobowego [1].

Za udziałem komponenty genetycznej w patogenezie choroby przemawia chociażby fakt rodzinnego jej występowania. Ryzyko rozwoju nieswoistej choroby zapalnej jelit rośnie niemal 10-krotnie u członków rodzin, w których IBD było diagnozowane, w stosunku do rodzin nieobciążonych. Obserwuje się ponadto zwiększoną częstość występowania choroby wśród bliźniąt jednojajowych [2–5]. Predyspozycje genetyczne nie warunkują jednak najprawdopodobniej samodzielnie aktywacji procesu chorobowego. Istotną rolę przypisuje się wpływowi czynników środowiskowych. Pełnią one najprawdopodobniej funkcję „aktywatora” (tzw. trigger) ataku komórek układu odpornościowego na tkanki własne organizmu. W przypadku opisywanej choroby reakcja ta dotyczy struktur przewodu pokarmowego. Dyskutowanych jest wiele czynników środowiskowych mogących sprzyjać rozwojowi choroby. Wielokrotnie podnoszono chociażby potencjalną rolę mikroorganizmów w zapoczątkowaniu procesu chorobowego w IBD. Ich udział rozpatrywać można w dwójnasób. Z jednej strony postuluje się bowiem udział drobnoustrojów patogennych w aktywacji stanu zapalnego. Do mikroorganizmów podejrzewanych o udział w rozwoju choroby zalicza się m.in. Mycobacterium paratuberculosis (podejrzewany o rozwój choroby Johna u przeżuwaczy, zbliżonej objawowo do choroby Leśniowskiego-Crohna), patogenne szczepy Escherichia coli (0 157 oraz H7), Yersinia spp., Listeria spp., Bacteroides fragilis, Clostridium dificille i inne.

Problem w ustaleniu głównego mikrobiologicznego „winowajcy” IBD wynika w znacznej mierze z rozbieżności uzyskanych w wynikach dotychczas przeprowadzonych badań. Do chwili obecnej nie udało się bowiem wyizolować jednego drobnoustroju, który byłby obecny u wszystkich przeanalizowanych pacjentów z IBD. Udział jednego określonego drobnoustroju w patogenezie nieswoistej choroby zapalnej jelit pozostaje więc nadal kwestią dyskusyjną (6–17). W chwili obecnej uznaje się, iż bardziej prawdopodobną tezą uwzględniającą komponentę mikrobiologiczną w patogenezie IBD jest nieprawidłowa reakcja komórek układu odpornościowego na mikrobiotę autochtoniczną (własną) gospodarza. Innymi słowy nieprawidłowo zaktywowane komórki odpornościowe zaczynają atakować bakterie autochtoniczne zasiedlające przewód pokarmowy. Prowadzi to do rozwoju przewlekłego stanu zapalnego. W tym miejscu należy zaznaczyć, iż bakterie jelitowe odgrywają rolę „trenerów” układu odpornościowego, który w olbrzymiej większości zlokalizowany jest właśnie w jelicie. Mowa o strukturach limfatycznych przewodu pokarmowego, czyli tkance GALT (gut-associated lymphoid tissue), skupiającej ok. 70% wszystkich komórek immunokompetentnych.

Czytaj cały artykuł – plik PDF:

FF 3(25)2018_ Nieswoiste choroby zapalne jelit – czy probiotyki mają znaczenie P.Sz.

dr n. biol. Patrycja Szachta
stopień doktora nauk biologicznych uzyskała w Klinice Gastroenetrologii Dziecięcej i Chorób Metabolicznych Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu. Ekspertka w zakresie probiotyków, mikroflory jelitowej oraz alergii i nietolerancji pokarmowych. Wykładowca na konferencjach medycznych oraz warsztatach dla lekarzy i dietetyków. Autorka licznych publikacji  medycznych w czasopismach polskich i zagranicznych oraz rozdziałów w monografiach naukowych. Dyrektor do spraw naukowych Centrum Medycznego VitaImmun w Poznaniu

ŁAGODZENIE objawów atopowego zapalenia skóry u dzieci

Z TEGO ARTYKUŁU DOWIESZ SIĘ:

  • Jakie są najczęstsze objawy atopowego zapalenia skóry u dzieci.
  • Jakie czynniki determinują rozwój atopowego zapalenia skóry u dzieci.
  • Jaką rolę w leczeniu AZS odgrywają probiotyki.
  • Jakie preparaty mogą łagodzić objawy AZS.

Atopowe zapale skóry (AZS, atopic dermatitis) to jeden z najczęściej występujących problemów dermatologicznych i alergicznych wieku dziecięcego. Szacuje się, że w Polsce problem ten dotyczyć może nawet co piątego dziecka. W ciągu ostatnich 25 lat częstość występowania opisywanej jednostki chorobowej w krajach wysoko rozwiniętych zwiększyła się niemal dwukrotnie, co sugeruje istotną rolę czynników środowiskowych w patogenezie choroby. Do głównych objawów tej przewlekłej i nawrotowej jednostki chorobowej należą suchość skóry, zaczerwienienie i łuszczenie, zwłaszcza w okolicach przegubów dłoni, zgięciach łokci i kolan oraz na twarzy (tzw. malinowe policzki). Zmianom tym często towarzyszy uporczywy świąd, będący przyczyną rozdrażnienia dziecka i w konsekwencji pogorszenia jego samopoczucia i zachowania. Dodatkowym problemem są częste nadkażenia bakteryjne i grzybicze zmian skórnych, co wymusza konieczność wdrożenia antybiotykoterapii i/lub leczenia przeciwgrzybiczego. Leczenie atopowego zapalenia skóry ma niestety charakter niemal wyłącznie objawowy, bazujący na stosowaniu maści i kremów o działaniu łagodzącym, immunosupresyjnym oraz glikokortykosteroidów. Najczęściej krótko po odstawieniu opisanego leczenia zmiany na skórze mają tendencje do nawrotów, przez co choroba ma charakter błędnego koła. U większości chorych pierwsze objawy pojawiają się przed ukończeniem piątego roku życia. Opisywana choroba jest związana nie tylko z nieprzyjemnym świądem czy dyskomfortem, ale nieleczona może przyczynić się do zmiany manifestacji nadwrażliwości. U znacznej liczby pacjentów z nieleczonym AZS w latach późniejszych pojawiają się objawy ze strony układu oddechowego (astma, dychawica oskrzelowa czy alergiczny nieżyt nosa) [1–4].

Występowanie problemów atopowych warunkowane jest w znacznej mierze determinantą genetyczną, jednakże – jak powyżej wspomniano – duży udział w patogenezie choroby odgrywają również czynniki środowiskowe. Atopowe zapalenie skóry w znacznej mierze dotyczy krajów wysoko rozwiniętych, gdzie poziom zanieczyszczenia środowiska jest stosunkowo wysoki. Kolejnym czynnikiem wpływającym na wzrost częstości występowania AZS jest tzw. higienizacja środowiska. Wzrost higieny życia przekłada się na zmniejszenie różnorodności mikrobiologicznej środowiska, a tym samym na ograniczenie stymulacji mikrobiologicznej naszego organizmu. Innymi słowy, ograniczona ekspozycja na bakterie, wirusy czy pasożyty powoduje, iż układ immunologiczny nie jest odpowiednio stymulowany, co przekłada się na jego niewłaściwą aktywację względem czynników pozornie nieszkodliwych (np. składników żywności). Dodatkowo u pacjentów z AZS obserwuje się często nadmierną przesiąkliwość jelitową, co umożliwia przenikanie do układu krwionośnego niewystarczająco strawionych cząsteczek pokarmowych (tzw. wtórna alergizacja). Powoduje to dodatkową aktywację układu immunologicznego, wpływając na następcze pogorszenie stanu skóry pacjenta. Kluczową kwestią w aspekcie skutecznego łagodzenia zmian atopowych u dzieci jest zatem zarówno identyfikacja czynnika wyzwalającego (alergeny pokarmowe, alergeny wziewne), jak i regulacja pracy układu immunologicznego, w celu właściwej jego aktywacji (chociażby za pomocą odpowiednio dobranych probiotyków). Probiotyki to żywe szczepy bakterii, które podane w odpowiednich ilościach wywierają korzystny efekt zdrowotny. Mikroorganizmy probiotyczne kolonizujące przewód pokarmowy człowieka należą głównie do rodzaju Bifidobacterium oraz Lactobacillus. Podstawowy mechanizm działania probiotyków u pacjentów z atopowym zapaleniem skóry opiera się na działaniu i zdolności owych bakterii do korzystnej modulacji układu immunologicznego. Jak udowodniono w badaniach, bakterie probiotyczne wykazują zdolność do modulacji odpowiedzi komórkowej i humoralnej organizmu, wywierając jednocześnie wpływ na homeostazę całego ustroju [4–9].

Skuteczność stosowania probiotyków w profilaktyce i łagodzeniu AZS potwierdzona została w licznych publikacjach naukowych. Isolauri i wsp. w dwóch randomizowanych badaniach klinicznych z podwójnie ślepą próbą wykazali, że podawanie niemowlętom z atopowym zapaleniem skóry szczepów Lactobacillus rhamnosus GG (LGG) oraz Bifidobacterium lactis Bb-12 zmniejsza nasilenie i rozległość objawów atopii. Jednak jednym z najbardziej znanych badań potwierdzających skuteczność probiotykoterapii w prewencji wyprysku atopowego jest badanie M. Kalliomakiego, gdzie ciężarnym kobietom (z obciążonym wywiadem rodzinnym w kierunku alergii) na 2–4 tygodnie przed terminem porodu oraz ich potomstwu do szóstego miesiąca życia podawano probiotyki (LGG), co spowodowało istotnie mniejszą zachorowalność na wyprysk atopowy w drugim, czwartym i siódmym roku życia dzieci, w porównaniu z grupą otrzymującą placebo. Co istotne, również synbiotyk, czyli połączenie probiotyku i prebiotyku, również może zapobiec rozwojowi AZS u dzieci, co zaobserwowano w badaniach przeprowadzonych przez Kukkonem i wsp. W opisywanym badaniu zarówno kobietom ciężarnym, jak i ich potomstwu podawano synbiotyk, a następnie analizowano ich ekosystem jelitowy po ukończeniu drugiego roku życia. W efekcie u dzieci, u których zastosowano synbiotyk, zaobserwowano lepszą kolonizację jelita przez probiotyczne szczepy Lactobacillus oraz Bifidobacterium, jak również niższą częstość występowania AZS, w porównaniu z grupą otrzymującą placebo [10–13].

Czytaj cały artykuł – plik PDF:

FF 2(24)2018_Łagodzenie objawów atopowego zapalenia skóry u dzieci D.J.

mgr inż. Dominika Jankowska
absolwentka Technologii Żywności i Żywienia Człowieka, ze specjalizacją z zakresu diagnostyki mikrobiologicznej i biotechnologii. Autorka licznych artykułów naukowych posiadająca praktyczne doświadczenie z zakresu analizy ekosystemu jelitowego. Szkoleniowiec i zastępca dyrektora ds. naukowych Centrum Medycznego VitaImmun w Poznaniu

POLIPROBIOTYKI – ratunek dla uszkodzonej bariery jelitowej

Z TEGO ARTYKUŁU DOWIESZ SIĘ:

  • Czym jest bariera jelitowa i jak jest zbudowana.
  • Jakie funkcje pełni bariera jelitowa oraz jakie czynniki bezpośrednio na nią wpływają.
  • Które probiotyki wykazują zdolność uszczelniania bariery jelitowej.
  • Jak wspomagać probiotykoterapię w przypadku uszkodzonej bariery jelitowej.

Przewód pokarmowy jest pierwszym miejscem kontaktu wnętrza organizmu ze światem zewnętrznym. Z tego względu koniecznością jest istnienie mechanizmów ochronnych, zapewniających swoistą selektywność składników przepuszczanych do układu krwionośnego. Błona śluzowa przewodu pokarmowego jest swoistą niszą dla mikroorganizmów jelitowych, do których zaliczyć można bakterie, wirusy, grzyby, pasożyty. Drobnoustroje prozdrowotne, na drodze konkurencji międzygatunkowej, hamują nadmierny rozwój drobnoustrojów potencjalnie chorobotwórczych, pochodzących ze środowiska zewnętrznego, pełniąc tym samym istotną funkcję ochronną. Kolejnym elementem ochronnym przewodu pokarmowego są połączenia ścisłe między komórkami nabłonka jelita (tight junctions), zabezpieczające przed wnikaniem do krwiobiegu patogenów, substancji toksycznych oraz innych czynników pochodzących z żywności bądź przyjmowanych napojów [1–3].

Ten selektywny transport przez ścianę jelita jest możliwy dzięki obecności bariery jelitowej, tworzonej przez szereg elementów, w tym powyżej wspomniane bakterie autochtoniczne czy połączenia ścisłe. Bariera jelitowa jest zbudowana z kilku warstw. Tworzą ją mikroorganizmy jelitowe, warstwa wody i śluzu, nabłonek jelitowy, komórki układu krwionośnego oraz immunologicznego. Warstwa śluzu, która zapobiega przyleganiu i wnikaniu patogenów w głąb ściany jelita, jest również siedliskiem wspomnianych uprzednio mikroorganizmów jelitowych będących jednym z kluczowych i najbardziej dynamicznych elementów bariery jelitowej. Pomiędzy komórkami nabłonkowymi zlokalizowane są połączenia ścisłe, które stanowią białkową strukturę umożliwiającą selektywny przepływ jonów i odpowiednio rozłożonych cząstek do krwiobiegu. Utworzone są one z protein, a mianowicie: klaudyn, okludyn, zonulin (często wykorzystywanych w diagnostyce przesiąkliwości jelitowej), białek adhezyjnych oraz triceluliny. Opisane ścisłe połączenia stanowią najistotniejszy element regulujący przepuszczalność jelitową i w stanie prawidłowym cząstek, wielkością zbliżonych do białek. Uszkodzenie ciągłości bariery jelitowej, a tym samym uszkodzenie ścisłych połączeń powoduje powstanie tzw. jelita przesiąkliwego (leaky gut syndrome), co powoduje utratę selektywnej przesiąkliwości jelitowej [4–8].

Na funkcje bariery jelitowej mają wpływ liczne czynniki, takie jak dieta, stres, aktywność fizyczna, używki, styl życia czy przyjmowane leki. Istotną rolę w prawidłowym jej funkcjonowaniu odgrywa układ mikrobioty jelitowej. Na skład ilościowy oraz jakościowy ekosystemu jelitowego mają wpływ takie czynniki, jak: uwarunkowania okołoporodowe (sposób porodu, sposób karmienia), dieta i styl życia, przyjmowane leki (antybiotyki, leki przeciwbólowe, inhibitory pompy protonowej) i szereg innych czynników. Wpływają one na równowagę mikrobiologiczną w jelicie i mogą przyczynić się do powstania dysbiozy jelitowej. Każdorazowe zaburzenie równowagi ekosystemu jelitowego może wpłynąć na selektywne właściwości bariery jelitowej i w konsekwencji niekontrolowane przenikanie niestrawionych składników pokarmowych, bakterii, wirusów i innych antygenów do krwiobiegu, co prowadzi do aktywacji układu immunologicznego. Wzrost przepuszczalności bariery jelitowej może również prowadzić do zwiększonego stężenia toksyn we krwi, przez co może odgrywać rolę w rozwoju chorób zapalnych, takich jak zespół metaboliczny, miażdżyca, cukrzyca, migreny. Istotne jest więc podjęcie działań mających na celu ochronę bariery jelitowej, a tym samym systematyczne jej odbudowywanie. W tym celu warto stosować odpowiednio dobrane probiotyki, które wykazują zdolność do uszczelnienia bariery jelitowej i redukcji nasilenia stanu zapalnego powstałego w efekcie nadmiernego pobudzania układu immunologicznego [9–14].

Czytaj cały artykuł – plik PDF:

FF 2(24)2018_Poliprobiotyki – ratunek dla uszkodzonej bariery jelitowej P.Sz. D.J.

dr n. biol. Patrycja Szachta
stopień doktora nauk biologicznych uzyskała w Klinice Gastroenetrologii Dziecięcej i Chorób Metabolicznych Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu. Ekspertka w zakresie probiotyków, mikroflory jelitowej oraz alergii i nietolerancji pokarmowych. Wykładowca na konferencjach medycznych oraz warsztatach dla lekarzy i dietetyków. Autorka licznych publikacji medycznych w czasopismach polskich i zagranicznych oraz rozdziałów w monografiach naukowych. Dyrektor do spraw naukowych Centrum Medycznego VitaImmun w Poznaniu

mgr inż. Dominika Jankowska
absolwentka Technologii Żywności i Żywienia Człowieka, ze specjalizacją z zakresu diagnostyki mikrobiologicznej i biotechnologii. Autorka licznych artykułów naukowych posiadająca praktyczne doświadczenie z zakresu analizy ekosystemu jelitowego. Szkoleniowiec i zastępca dyrektora ds. naukowych Centrum Medycznego VitaImmun w Poznaniu

NIETOLERANCJA HISTAMINY

NIETOLERANCJA HISTAMINY – diagnostyka oraz postępowanie żywieniowe

Z TEGO ARTYKUŁU DOWIESZ SIĘ:

  • Czym jest histamina i jaką pełni funkcję w organizmie.
  • Jak diagnozować nietolerancję histaminy.
  • Jak prowadzić pacjenta z tym problemem.

Histamina jest jednym z przedstawicieli amin biogennych, związków powszechnie występujących w roślinach,
mikroorganizmach oraz organizmach zwierzęcych, w których pełnią szereg istotnych funkcji. Na zawartość amin
biogennych w pożywieniu bezpośrednio wpływa obecność wolnych aminokwasów oraz mikroorganizmów zdolnych do
produkcji enzymów, co prowadzi do ich dekarboksylacji. Największą zawartością amin biogennych charakteryzują się zatem produkty o wysokiej zawartości białka oraz bakterii produkujących enzymy proteolityczne, do których zalicza się m.in. bakterie z rodzajów: Clostridium, Pseudomonas, Shewanella, Lactobacillus, Lactococcus, Streptococcus, Bacillus, Escherichia, Listeria, Salmonella oraz Enterococcus.

Aminy biogenne dzieli się najczęściej na trzy grupy (w zależności od ich struktury chemicznej):

  • alifatyczne – monoaminy (metyloamina, dimetyloamina) oraz poliamidy (kadaweryna, spermidyna, putrescyna),
  • aromatyczne (dopamina, noradrenalina, adrenalina),
  • heterocykliczne – indolowe (serotonina, tryptamina) oraz imidazolowe (histamina).

Czytaj cały artykuł – plik PDF:

FF 2(24)2018_Nietolerancja histaminy – diagnostyka oraz postępowanie żywieniowe Ł.Ś.

Łukasz Sieńczewski
dietetyk, specjalista w dziedzinie diet eliminacyjno-rotacyjnych i sportowych, ekspert w dziedzinie celowanej probiotykoterapi i suplementacji. Centrum Medyczne VitaImmun w Poznaniu

Resweratrol jako element terapii cukrzycy typu 2?

Przewlekły stan zapalny o niskim stopniu nasilenia jest jednym z charakterystycznych elementów współwystępujących wraz …

Magnez niezbędnym pierwiastkiem dla prawidłowego wykorzystania witaminy D?

Powszechnie wiadomo, iż utrzymanie prawidłowego stężenia 25(OH)D3 w surowicy krwi jest jednym z podstawowych elementów …

Hiperglikemia a funkcjonowanie bariery jelita cienkiego

Prawidłowo funkcjonująca bariera jelitowa stanowi element chroniący organizm przed elementami potencjalnie szkodliwymi …

Czy zakażenie wirusem Epsteina-Barr może wpływać na rozwój określonych jednostek autoimmunizacyjnych?

Wirus Epsteina-Barr (EBV) jest jednym z najpowszechniej występujących wirusów wśród ludzi (dotyczyć może nawet do …

NIESWOISTE CHOROBY ZAPALNE JELIT

NIESWOISTE CHOROBY ZAPALNE JELIT – czy probiotyki mają znaczenie? Z TEGO ARTYKUŁU DOWIESZ SIĘ: Jaki jest mechanizm rozwoju …

ŁAGODZENIE objawów atopowego zapalenia skóry u dzieci

Z TEGO ARTYKUŁU DOWIESZ SIĘ: Jakie są najczęstsze objawy atopowego zapalenia skóry u dzieci. Jakie czynniki determinują …

POLIPROBIOTYKI – ratunek dla uszkodzonej bariery jelitowej

Z TEGO ARTYKUŁU DOWIESZ SIĘ: Czym jest bariera jelitowa i jak jest zbudowana. Jakie funkcje pełni bariera jelitowa oraz …

NIETOLERANCJA HISTAMINY

NIETOLERANCJA HISTAMINY – diagnostyka oraz postępowanie żywieniowe Z TEGO ARTYKUŁU DOWIESZ SIĘ: Czym jest histamina …

Czy inhibitory pompy protonowej (IPP) wpływają na zwiększenie ryzyka rozwoju przerostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO)?

Inhibitory pompy protonowej są standardową terapią stosowaną u pacjentów z chorobą refluksową przełyku (GERD). Obecnie …

Protokół autoimmunologiczny – pomoc w nieswoistych chorobach zapalnych jelit

U pacjentów z nieswoistą chorobą zapalną jelit prawidłowo zaprojektowana interwencja żywieniowa stanowi jeden z podstawowych …

Wpływ mikrobioty jelitowej na przebieg cukrzycy typu 2

Od pewnego czasu wiadomo, iż mikrobiom jelitowy odgrywa istotną rolę w modulowaniu ryzyka rozwoju wielu jednostek chorobowych, …

JAK POPRAWIĆ ODPORNOŚĆ

JAK POPRAWIĆ ODPORNOŚĆ, czyli probiotyki i prebiotyki jako stymulatory układu immunologicznego Z TEGO ARTYKUŁU DOWIESZ …